कान्हेरी गुफा बोरिवली मुंबईतील पुरातन लेणी
निसर्गरम्य ठिकाण
मुंबई प्रतिनिधी :(सतिश पाटील )
महाशिवरात्री ला येथे मोठी यात्रा भरवली जाते. पुर्वी भाविक मुलुंड, भांडूप, ठाणे या भागातून जंगलातील रस्त्याने चालत जात असत काही काळाने संरक्षण व घातपात प्रकारेच्या अनुषंगाने बंदी घातली आहे. या दिवशी ठाणे डेपोतून विषेश बस सोडण्यात येतात.
कान्हेरी लेणीमुंबईतील बोरिवली येथील संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानात असलेल्या बेसाल्ट खडकांपासून कोरलेल्या १०० हून अधिक प्राचीन बौद्ध लेण्यांची मालिका.इ.स.पूर्व पहिल्या शतकापासून ते इ.स.च्या दहाव्या शतकापर्यंत विकसित झालेल्या या लेण्या बौद्ध भिक्षूंच्या निवासस्थानांचे (विहारांचे), शिक्षणाचे आणि ध्यानाचे प्रमुख केंद्र होते, जे त्यांच्या वास्तुकला आणि शिल्पकलेसाठी प्रसिद्ध होते.
कान्हेरी लेण्यांची ठळक वैशिष्ट्ये:
नावाचा अर्थ:”कान्हेरी” हा शब्द संस्कृत शब्द “कृष्णगिरी” (काळा पर्वत) पासून आला आहे, जो येथील काळ्या बेसाल्ट खडकांना सूचित करतो.।
ऐतिहासिक महत्त्व: या लेण्यांचे बांधकाम इ.स.पूर्व तिसऱ्या शतकाच्या आसपास सुरू झाले आणि ११ व्या शतकापर्यंत बौद्ध भिक्षूंचे वास्तव्य होते, ज्यामुळे ते प्राचीन काळातील बौद्ध शिक्षणाचे एक प्रमुख केंद्र बनले.
स्थापत्यशास्त्र: मुख्य लेण्यांमध्ये मोठे विहार (प्रार्थना कक्ष) आणि स्तूप आहेत. भिंती बुद्ध मूर्ती आणि बौद्ध रिलीफने सजवलेल्या आहेत.
नैसर्गिक वैशिष्ट्य: गुहांच्या छतावरून पावसाचे पाणी गोळा करण्यासाठी दगडी खोदलेल्या कालव्या (नाले) तयार करण्यात आल्या होत्या, ज्यामुळे पाणीपुरवठा सुनिश्चित झाला.
स्थान: हे मुंबईतील बोरिवली येथील संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानात आहे. हे राष्ट्रीय उद्यानाच्या मुख्य प्रवेशद्वारापासून अंदाजे ६ किमी अंतरावर आहे.
पर्यटनाशी संबंधित माहिती:
वेळ: सकाळी ७:३० ते सायंकाळी ५:०० (सोमवारी बंद).
कसे पोहोचायचे: बोरिवली स्टेशनपासून, ऑटो-रिक्षा, बस किंवा सायकलने उद्यानात पोहोचता येते.
टीप: संकुलात खूप चालावे लागते आणि माकडांपासून सावधगिरी बाळगली पाहिजे.खूपच प्रमाणात माकडाचे वास्तव्य या भागात आहे.
