INFLIBNET–उच्च व तंत्र शिक्षण विभाग सामंजस्य कराराअंतर्गत उच्चस्तरीय तज्ञ समितीची स्थापना.
INFLIBNET–उच्च व तंत्र शिक्षण विभाग सामंजस्य कराराअंतर्गत उच्चस्तरीय तज्ञ समितीची स्थापना.
मुंबई (प्रतिनिधी)प्रा. डॉ. सुभाष चव्हाण अध्यक्ष; चार विषयतज्ज्ञांची नियुक्ती
महाराष्ट्र शासनाच्या उच्च व तंत्र शिक्षण विभाग (DHE) आणि INFLIBNET Centre यांच्यात झालेल्या सामंजस्य कराराच्या अनुषंगाने सविस्तर, कृतीयोग्य प्रस्ताव तयार करण्यासाठी उच्चस्तरीय तज्ञ समितीची स्थापना करण्यात आली आहे. या समितीच्या अध्यक्षपदी प्रा. डॉ. सुभाष चव्हाण यांची नियुक्ती करण्यात आली असून, प्रा. डॉ. शांताश्री सेनगुप्ता, प्रा. डॉ. वृषाली राणे, प्रा. डॉ. माधुरी टिकम व डॉ. मिनल ओक यांची विषयतज्ज्ञ (Subject Expert) म्हणून नियुक्ती/नामनिर्देशन करण्यात आले आहे.
समितीतील सर्व सदस्यांचे ज्ञान, अनुभव आणि तज्ज्ञ मार्गदर्शन या महत्त्वपूर्ण उपक्रमाला धोरणात्मक व शैक्षणिक दिशा देणार आहे.
समितीचा उद्देश व कार्यक्षेत्र
ही समिती महाराष्ट्र राज्यासाठी पुढील दोन महत्त्वाच्या प्रणालींच्या अंमलबजावणीसाठी तपशीलवार प्रस्ताव तयार करणार आहे:
SIRF (State Institutional Ranking Framework) – राज्यस्तरीय संस्थात्मक क्रमवारी प्रणाली
SHEDMS (State Higher Education Data Management System) – राज्य उच्च शिक्षण डेटा व्यवस्थापन प्रणाली
समिती DHE–INFLIBNET सहकार्याच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी तांत्रिक, आर्थिक व प्रशासकीय मार्गदर्शन प्रदान करेल. या उपक्रमामुळे राज्यातील उच्च शिक्षणात गुणवत्ता हमी व डेटा-चालित प्रशासन अधिक बळकट होणार आहे.
समितीच्या प्रमुख जबाबदाऱ्या
१. तांत्रिक पायाभूत सुविधांचे मूल्यांकन
होस्टिंग सेवा, डोमेन व्यवस्थापन, आयटी पायाभूत सुविधा व सायबर सुरक्षा आवश्यकता निश्चित करणे
INFLIBNET व शासकीय आयटी मानकांनुसार तांत्रिक आराखडा (Technical Architecture) तयार करणे
२. आर्थिक नियोजन व अर्थसंकल्प
पहिल्या वर्षाचा अंमलबजावणी खर्च निश्चित करणे
पुढील वर्षांसाठी वार्षिक देखभाल खर्च (AMC) प्रस्तावित करणे
प्रकल्पाची आर्थिक व्यवहार्यता व शाश्वतता सुनिश्चित करणे
३. प्रशासकीय रचना व प्रशासन चौकट
उच्च शिक्षण विभाग, मुंबई येथे स्थापन होणाऱ्या प्रकल्प देखरेख युनिट (PMU) ची रचना सुचविणे
आवश्यक मनुष्यबळ, भूमिका व अहवाल यंत्रणा निश्चित करणे
४. डेटा संकलन व रँकिंग फ्रेमवर्क
विद्यापीठ व महाविद्यालयीन शैक्षणिक डेटा, संशोधन व प्रकाशन डेटा यासाठी निर्देशक निश्चित करणे
National Assessment and Accreditation Council (NAAC), National Institutional Ranking Framework (NIRF) व All India Survey on Higher Education (AISHE) यांसारख्या राष्ट्रीय चौकटींशी डेटा मॅपिंग सुसंगत करणे
५. समन्वय व सल्लामसलत
INFLIBNET, DHE, विद्यापीठे व महाविद्यालयांशी समन्वय साधणे
ऑनलाईन/ऑफलाईन बैठका आयोजित करून एकत्रित तज्ञ अहवाल निर्धारित वेळेत सादर करणे
समितीचे धोरणात्मक महत्त्व
धोरण ते अंमलबजावणीचा पूल
ही समिती शासकीय धोरण व प्रत्यक्ष अंमलबजावणी यांमध्ये पूल म्हणून कार्य करणार आहे. यामुळे National Education Policy 2020 (NEP 2020) मधील डेटा-आधारित प्रशासन, पारदर्शकता व जबाबदारीची उद्दिष्टे साध्य होण्यास मदत होईल.
गुणवत्ता हमी व मान्यता दृष्टीकोन
या समितीच्या कार्याचा थेट संबंध NAAC गुणवत्ता बेंचमार्क, AQAR, SSR आणि धोरण पुनरावलोकन अहवालांशी असणार आहे. त्यामुळे राज्यस्तरीय संस्थात्मक रँकिंग प्रणाली अधिक विश्वासार्ह व एकसमान होईल.
दीर्घकालीन परिणाम
निधी वितरण निर्णय प्रक्रियेवर प्रभाव
धोरण निर्मितीस डेटा-आधारित समर्थन
संस्थात्मक दृश्यमानता व स्पर्धात्मकता वाढ
राज्यभर डेटा रिपोर्टिंगचे मानकीकरण
निष्कर्ष
SIRF आणि SHEDMS या प्रणालींच्या अंमलबजावणीसाठी स्थापन झालेली ही उच्चस्तरीय तज्ञ समिती महाराष्ट्राच्या उच्च शिक्षण व्यवस्थेच्या डिजिटल रूपांतरणासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे. प्रा. डॉ. सुभाष चव्हाण यांच्या नेतृत्वाखालील ही समिती राज्यातील उच्च शिक्षणात गुणवत्ता, पारदर्शकता आणि कार्यक्षम प्रशासनाचा नवा अध्याय सुरू करेल, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
