द अपर कोर्ट’ची आठवण करून देणारी घटना; कर्माचे फळ अटळ असल्याचा संदेश
पुरी (ओडिशा) : न्यायव्यवस्थेत दिला जाणारा निकाल हा मानवी बुद्धीवर आधारित असतो; मात्र त्याहीपेक्षा वर एक “अपर कोर्ट” आहे, जिथे खऱ्या अर्थाने न्याय मिळतो, असा मार्मिक संदेश देणारी एक घटना माजी सरन्यायाधीश रंगनाथ मिश्रा यांनी एका कार्यक्रमात सांगितली होती.
काही वर्षांपूर्वी पुरी (ओडिशा) येथील लॉ कॉलेजच्या कार्यक्रमासाठी प्रमुख पाहुणे म्हणून गेले असताना न्यायमूर्ती मिश्रा यांनी आधी जगन्नाथ मंदिरात दर्शन घेतले. मंदिराबाहेर येत असताना “रंगनाथ बाबू” असे मोठ्याने हाक मारणारा एक भिकारी त्यांना दिसला. त्याचे शरीर कुष्ठरोगामुळे विद्रूप झालेले होते आणि हात-पायांवर पट्ट्या बांधलेल्या होत्या.
न्यायमूर्ती मिश्रा यांनी त्याला विचारले असता त्या भिकाऱ्याने स्वतःची ओळख सांगितली. तो पूर्वीचा कुप्रसिद्ध ‘कुलिया डाकू’ असल्याचे त्याने सांगितले. काही वर्षांपूर्वी हत्या आणि दरोड्याच्या प्रकरणात त्याला खालच्या न्यायालयाने जन्मठेपेची शिक्षा सुनावली होती. मात्र त्या वेळी वकील म्हणून रंगनाथ मिश्रा यांनी उच्च न्यायालयात त्याची बाजू मांडत त्याला निर्दोष मुक्त करून घेतले होते.
भिकाऱ्याने सांगितले की, “मी खरोखरच त्या गुन्ह्यांचा दोषी होतो. माणसांच्या न्यायालयातून मी सुटलो, पण देवाच्या न्यायालयात मला कठोर शिक्षा मिळाली. मला कुष्ठरोग झाला, हात-पाय गमावले आणि कुटुंबानेही मला दूर केले. आता मी मंदिराबाहेर भिक्षा मागून जगतो.”
ही घटना ऐकून न्यायमूर्ती मिश्रा यांच्या डोळ्यांत अश्रू आले. त्यांनी त्या व्यक्तीला काही पैसे देऊन तेथून निघाले. नंतर लॉ कॉलेजच्या कार्यक्रमात हा प्रसंग सांगताना त्यांनी भावुक होत म्हटले की, “आपण न्यायाधीश म्हणून आपल्या बुद्धीप्रमाणे शिक्षा देतो किंवा कोणाला मुक्त करतो. पण त्याहीपेक्षा वर एक ‘अपर कोर्ट’ आहे, जिथे कोणतीही युक्ती चालत नाही आणि खऱ्या दोषीला शिक्षा नक्की मिळते.”
ही घटना “कर्माचे फळ अटळ असते” या तत्त्वाची आठवण करून देणारी असल्याचे सांगितले जाते.
